Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki araştırmacılar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yürüttüğü yeniden imar çalışmalarıyla artan konut arzının bölgesel kira enflasyonuna etkilerini inceledi. Analizler, kamu öncülüğündeki imar faaliyetlerinin kira artışlarını yavaşlattığını ortaya koydu.
Araştırma sonuçlarına göre, artan konut arzı deprem illerinde kira enflasyonunu belirgin biçimde düşürürken, bu etki 2026 yılından itibaren depremden dolaylı etkilenen illerde de görülmeye başlandı. TOKİ’nin hızlı konut üretim kapasitesi, tamamlanan konutların bölge dışına yönelmesiyle daha geniş bir alana yayılma potansiyeli taşıyor.
Bu tespitler, konut arzındaki iyileşmenin gelecekte kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyecek önemli bir faktör olacağına işaret ediyor.
TCMB Blog’da yayımlanan analizde, 6 Şubat depremleri sonrası konut stokunun azaldığı ve bölgede kira fiyatlarının hızla yükseldiği belirtildi. Depremin etkisi yalnızca deprem bölgesiyle sınırlı kalmayıp, göç hareketleri nedeniyle göç alan illerde de kiralık konut talebini ve kiraları artırdı.
TCMB Blog yazarları Yusuf Emre Akgündüz ve Muhammed Hamza Kayrıcı’nın çalışmasına göre, deprem bölgesine coğrafi yakınlığı veya güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kiralar daha fazla arttı.
Deprem bölgesinde konut arzındaki kaybı telafi etmek amacıyla kapsamlı bir yeniden imar süreci başlatıldı. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından tamamlanan deprem konutlarının sayısı 2025 yılı sonunda yaklaşık 434 bine ulaştı.
TOKİ’nin deprem öncesi 3 yılda ürettiği konut sayısının (yaklaşık 213 bin) iki katından fazla olan bu rakam, konut arzında ciddi bir artış sağladı. Deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı pay, deprem öncesi yüzde 12 iken 2025’te yüzde 20’nin üzerine çıktı.
Merkez Bankası araştırmacıları, konut arzındaki artışın ardından deprem illeri, kiraların etkilendiği iller ve diğer iller olarak üç grupta kira fiyatlarını inceledi. Sonuçlar, konut teslimlerinin hızlandığı 2025’te deprem illerinde kira enflasyonunun yavaşlamaya başladığını gösterdi.
Bu durum, konut arzındaki kayıpla hızlanan kira artışlarının, arzın yeniden güçlenmesiyle ivme kaybettiğini ortaya koydu. Depremden dolaylı etkilenen illerde de kira enflasyonu 2026’da belirgin biçimde daha düşük gerçekleşti. Bu, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının, geri göç kanalıyla göç alan illerdeki kiralık konut talebini azalttığına işaret ediyor.
Deprem konutu projelerinin tamamlanmasıyla inşaat sektörü istihdamı deprem bölgesinde azalırken, bölge dışındaki illerde hızlı bir artış gösterdi. İnşaat kapasitesinin bölge dışına yönelmesi, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılacağını gösteriyor.
Geri göç sürecinin zamana yayılmasıyla birlikte, yeniden imar sürecinin kira dinamikleri üzerindeki etkilerinin devam etmesi bekleniyor. Konut arzındaki iyileşmenin, gerek deprem bölgesinde gerekse dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını baskılaması öngörülüyor.
